11.4. Điều chỉnh độ sắc nét (Sharpness)

Khử mờ (Unblurring)

Nếu tiêu cự (focus) của máy ảnh không được chỉnh hoàn hảo, hoặc máy bị di chuyển khi ảnh được chụp, kết quả tạo một ảnh bị mờ. Nếu bị mờ nhiều, có bạn không thể làm gì được nhiều dù dùng bất cứ kỹ thuật gì, nhưng nếu bị mờ vừa phải, bạn có thể cải thiện ảnh.

Kỹ thuật hữu ích thường được sử dụng nhất để làm nét một ảnh bị mờ được gọi là Unsharp Mask ("mặt nạ khử nét"). Mặc dù có tên gọi khá mâu thuẫn, cái tên xuất xứ từ nguồn gốc của nó là một kỹ thuật do các nhà sản xuất phim sử dụng, kết quả của nó là để làm cho ảnh sắc nét hơn, chứ không phải "không nét". Nó là một plug-in, và bạn có thể truy cập nó bằng cách dùng lệnh Filters->Enhance->Unsharp Mask trong menu ảnh. Có hai thông số, "Radius" (bán kính) và "Amount" (mức độ). Giá trị mặc định thường làm việc khá tốt, vì thế bạn nên thử dùng nó trước. Gia tăng bán kính hoặc mức độ làm tăng độ mạnh của tác dụng. Tuy nhiên đừng đi quá mức, nếu bạn làm "mặt nạ không nét" quá mạnh, nó sẽ tăng độ nhiễu (noise) của ảnh và làm cho mức độ "giả tạo" (artifact) dễ thấy hơn tại các chi tiết mép sắc cạnh.

[Tip] Mẹo

Đôi khi sử dụng Unsharp Mask có thể khiến cho màu sắc méo mó (distortion) tại nhữnng chỗ có độ tương phản cao trong một ảnh. Nếu điều này xảy ra, thông thường bạn có thể đạt được kết quả tốt hơn bằng cách phân tách ảnh ra thành các lớp Hue-Saturation-Value (Màu sắc-Độ bão hòa-Giá trị - HSV) riêng biệt, và chỉ chạy Unshsharp Mask trên lớp Value, sau đó kết hợp các lớp lại. Làm như vậy có tác dụng vì mắt người có độ phân giải cao hơn nhiều về ánh sáng so với màu sắc. Xem các phần DecomposeCompose để có thêm thông tin.

Cạnh "Unsharp Mask" trong menu Filters là một bộ lọc khác được gọi là Sharpen (làm nét), có tác dụng tương tự. Sử dụng nó dễ dàng hơn nhưng không có hiệu quả bằng: khuyến cáo của chúng tôi là bạn bỏ qua nó và sử dụng thẳng Unsharp Mask.

Trong một số tình huống, bạn có thể thu được kết quả hữu hiệu bằng cách chọn làm nét các phần đặc thù của ảnh bằng cách sử dụng công cụ Blur or Sharpen trong hộp công cụ, ở chế độ "Sharpen". Điều này ch phép bạn gia độ nét của các vùng bằng cách vẽ chúng bằng bất kỳ cọ vẽ nào. Tuy nhiên bạn nên sử dụng nó vừa mức, nếu không kết quả trông sẽ không được tự nhiên cho lắm: làm nét sẽ gia tăng độ nét đến mức nhận thấy được ở các chi tiết bờ mép của ảnh, nhưng cũng làm gia tăng nhiễu.

Giảm "hạt"

Khi bạn chụp ảnh trong điều kiện ánh sáng thấp hoặc chụp với thời gian phơi sáng cực ngắn, máy ảnh không thu đủ dữ liệu để tạo ra một "ước lượng" (estimate) tốt về màu sắc thực tại mỗi điểm ảnh, và hậu quả là tạo ra ảnh trông có "hạt". Bạn có thể "làm mịn" đi mức độ hạt (graininess) bằng cách làm mờ ảnh, tuy nhiên bạn cũng sẽ mất độ nét. Có một số phương án có thể cho các kết quả tốt hơn. Có lẽ phương án tốt nhất, nếu mức độ hạt không quá tệ, là sử dụng bộ lọc gọi là Selective Blur (làm mờ có chọn lọc), thiết lập bán kính làm mờ 1 hoặc 2 điểm ảnh. Một phương án khác là sử dụng bộ lọc Despeckle. Bộ lọc này có phép cho xem trước tốt, vì thế bạn có thể thử các thiết lập và cố gắng tìm một giá trị cho kết quả tốt. Tuy nhiên khi mức độ hạn thật tệ, thường thì rất khó chỉnh sửa bằng bất cứ lệnh nào ngoại trừ các biện pháp "can đảm" (tức là chỉnh sửa lại bằng các công cụ vẽ.

Làm "dịu"

Đôi khi bạn lại gặp vấn đề ngược lại: có một ảnh quá "sắc nét" (crisp). Giải pháp là làm mờ nó đi một chút: may mắn thay làm mờ một ảnh dễ hơn nhiều so với làm nét. Bởi vì có lẽ bạn không muốn làm mờ nó rất nhiều, nên giải pháp đơn giản nhất là dùng plug-in "Blur", truy nhập thông qua Filters->Blur từ menu ảnh. Với thiết lập mặc định và repeat count (đếm lặp) là 1, lệnh này sẽ làm dịu độ nét của ảnh đi một ít. Nếu bạn muốn làm dịu hơn, chỉ cần lặp lại cho đến khi bạn đạt được kết quả mong muốn.